Một chút lưu ý về các nội dung thảo luận hiện nay về trường ams và các trường chuyên

Quan sát cuộc thảo luận sôi nổi và đôi lúc bốc lửa hiện nay, tôi thấy cần lưu ý có hai nội dung tương đối độc lập, nhưng mọi người chưa nhận ra, nên vẫn bị hoà lẫn vào nhau khiến các cuộc tranh luận nhiều khi không gặp nhau, và đa phần kết thúc trong sự bất bình của cả hai bên. Do đó, cần minh định rõ ra như sau:

1. Hướng thứ nhất đi vào nội dung và phương pháp giáo dục của trường chuyên. Đây là cuộc thảo luận của các NHÀ GIÁO DỤC (Educators). Cuộc thảo luận này không quan tâm lắm đến việc ai sở hữu các trường chuyên, nhà nước hay tư nhân. Và do đó, cũng không quan tâm lắm đến vấn đề các trường chuyên sử dụng nguồn lực của ai, và ai là người hưởng lợi nguồn lực đó. Cuộc thảo luận này thường tập trung tranh cãi xem sản phẩm của trường chuyên tốt hay xấu, học sinh có đạt thành tích học tập cao không. Do đó, những người ủng hộ trường chuyên thường viện dẫn những tấm gương đỗ đạt hoặc thành công sau khi ra trường. Nhóm phản đối sẽ lập luận chống lại, ví dụ nói rằng học sinh trường chuyên bị lệch và thực ra cũng không thành công lắm. Cuộc tranh luận này thực ra cần dựa trên những nền tảng triết lý giáo dục vững chắc và tầm nhìn nhân bản về con người. Ở đây, tôi cảm thấy những người ủng hộ trường chuyên còn thiếu một cái nhìn sâu sắc về con người. Họ hầu như không nắm bắt được những thành tựu trong triết học về nhân văn và nhân sinh mà loài người đã đạt tới trong thế kỷ XX.

2. Hướng thứ hai đi vào vấn đề sử dụng nguồn lực công để phục vụ cho lợi ích tư thông qua các trường chuyên. Đây là cuộc thảo luận của các NHÀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH XÃ HỘI (Social Planners). Cuộc thảo luận này quan tâm đến ai sở hữu các trường chuyên, và đặc biệt dành sự chú ý đến các trường chuyên thuộc sở hữu nhà nước, bởi vì nhà nước là đối tượng không làm ra tiền, mà chỉ sử dụng tiền của người khác (người nộp thuế). Cuộc tranh luận này quan tâm đến việc nguồn lực công đầu tư vượt trội cho các trường chuyên thực sự có phục vụ lợi ích công hay chỉ phục vụ một nhóm nhỏ đặc quyền hưởng lợi nguồn lực công đó. Điều ấy đồng nghĩa cho rằng trường chuyên là kênh phân phối nguồn lực từ người nghèo hoặc những người trung bình trong xã hội lên những người giàu có hoặc có năng lực hơn trong xã hội. Những người ủng hộ trường chuyên cần chứng minh rằng các trường chuyên tạo ra một lợi ích công xứng đáng với nguồn lực công đầu tư cho chúng, nói cách khác, chúng tạo ra lợi ích nhiều hơn cho những người đã đóng góp nguồn lực duy trì chúng.

Đối với tôi, tôi quan tâm đến cuộc tranh luận thứ hai.

Còn với cuộc tranh luận thứ nhất, tôi không mặn mà tham gia. Vì quan điểm của tôi về con người, trong đó có các con tôi, đã được khẳng định dứt khoát và bộc lộ rõ ràng thông qua hành động rồi: tôi không khuyến khích các con học trường chuyên, và thực tế tôi đang hoàn toàn hài lòng vì không đứa nào học chuyên.